Fazla Mesai Ücreti Hesaplama
Aylık brüt maaşınızı ve fazla mesai saatinizi girin; normal saatlik ücretinizi, zamlı saat ücretini ve toplam fazla mesai alacağınızı anında görün.
Nasıl hesaplanır?
Haftalık normal çalışma süresi en çok 45 saattir (İş K. m.63). 45 saati aşan çalışmalar "fazla çalışma"dır ve her saati, normal saat ücretinin %50 fazlasıyla (×1,5) ödenir.
Saatlik ücret, yerleşik Yargıtay uygulamasına göre aylık brüt ücretin 225'e bölünmesiyle bulunur (ayda 30 gün × günlük 7,5 saat = 225 saat). Örnek: brüt 45.000 TL maaşta saatlik ücret 200 TL, fazla mesai saati 300 TL'dir.
Sözleşmede haftalık süre 45 saatin altında (örneğin 40 saat) belirlenmişse, 40-45 saat arası "fazla sürelerle çalışma" sayılır ve %25 zamlı (×1,25) ödenir; 45 saati aşan kısım yine %50 zamlıdır. Aynı örnekle: brüt 45.000 TL maaşlı (saatlik 200 TL) bir işçinin 40-45 saat bandındaki her saati 250 TL, 45 saati aşan her saati 300 TL'den ödenir — iki bandın karışık olduğu haftalarda hesap saat saat ayrıştırılır.
Fazla çalışma yılda 270 saati aşamaz ve işçinin yazılı onayı gerekir. İşçi isterse zamlı ücret yerine serbest zaman (her fazla saat için 1,5 saat izin) kullanabilir.
Sık yapılan hatalar: hesabı NET maaştan yapmak (formül brüt ücrete uygulanır; aracın sonucu da brüt tutardır, elinize geçen net bundan düşüktür), fazla mesaiyi günlük bazda saymak (ölçü HAFTALIK 45 saattir — bir gün 10 saat çalışıp ertesi gün 5 saat çalışan işçinin haftası 45'i aşmıyorsa fazla mesai doğmayabilir) ve hafta tatili/resmî tatil çalışmasını fazla mesaiyle aynı kalem sanmak — bunlar ayrı ücret kalemleridir.
Sonucun kapsamı: araç, girdiğiniz brüt maaş ve saat sayısından normal saatlik ücreti, zamlı saat ücretini ve toplam fazla mesai alacağını brüt olarak verir. UBGT (ulusal bayram-genel tatil) ücreti, hafta tatili ücreti ve gece çalışması gibi ayrı kalemler hesaba dahil değildir. Alacak iddianız geçmişe dönükse dönem dönem maaş değiştiği için her dönemin kendi brüt ücretiyle ayrı hesap yapılmalıdır.
Sık Sorulan Sorular
Fazla mesai ücreti nasıl hesaplanır?
Aylık brüt ücret 225'e bölünerek saatlik ücret bulunur; fazla çalışma saati bu ücretin %50 fazlasıyla ödenir. Örneğin brüt 45.000 TL maaşla ayda 10 saat fazla mesai: saatlik 200 TL × 1,5 × 10 = 3.000 TL brüt fazla mesai alacağı eder.
Neden 225'e bölünüyor?
Haftalık yasal çalışma süresi 45 saat, günlük ortalaması 7,5 saattir; ay 30 gün kabul edilince 30 × 7,5 = 225 saat eder. Bu bölen doğrudan kanunda yazmaz ama Yargıtay'ın yerleşik içtihadıyla standartlaşmıştır ve bordro pratiğinde evrensel olarak kullanılır.
Hafta sonu ve resmî tatil çalışması fazla mesai midir?
Ayrı kalemlerdir. Hafta tatilinde çalıştırılan işçi, o haftaki çalışması 45 saati aşıyorsa fazla mesai zammına ek olarak hafta tatili ücretine hak kazanır; ulusal bayram ve genel tatil (UBGT) çalışması ise ayrıca bir günlük ücret daha ödenmesini gerektirir. Bu araç normal fazla çalışma ve fazla süreli çalışmayı hesaplar.
Maaşa "fazla mesai dahildir" yazılması geçerli mi?
Sözleşmeye bu yönde hüküm konabilir ama Yargıtay bunu yılda en çok 270 saatlik fazla çalışmayla sınırlı sayar ve ücretin bunu karşılayacak makul düzeyde olmasını arar. 270 saati aşan veya ücrette karşılığı bulunmayan fazla çalışmalar yine zamlı ücrete tabidir.
Fazla sürelerle çalışma (%25 zam) nedir, kimleri ilgilendirir?
İş sözleşmesinde haftalık çalışma süresi 45 saatin ALTINDA kararlaştırılmışsa (örneğin 40 saat), kararlaştırılan süre ile 45 saat arasındaki çalışmalar "fazla sürelerle çalışma" sayılır ve %25 zamlı ödenir; 45 saati aşan kısım ise %50 zamlıdır. Saatlik ücreti 200 TL olan işçi için bu, 40-45 saat bandında saat başı 250 TL, üzerinde 300 TL demektir. Sözleşmenizde yazılı haftalık süreyi bilmeden doğru hesap yapılamaz.
Yılda en fazla kaç saat fazla mesai yaptırılabilir?
Kanuni sınır yılda 270 saattir ve fazla çalışma için işçinin yazılı onayı gerekir. Bu sınır, "maaşa fazla mesai dahildir" hükümlerinin de tavanıdır: Yargıtay bu tür hükümleri en çok 270 saatlik çalışmayı karşılar sayar. 270 saati aşan çalışmalar, sözleşmede ne yazarsa yazsın zamlı ücrete tabidir — aşan saatleriniz için ayrıca alacak talep edebilirsiniz.
Fazla mesai ücreti yerine izin kullanabilir miyim?
Evet — kanun işçiye seçim hakkı tanır: zamlı ücret yerine "serbest zaman" kullanılabilir ve her fazla çalışma saati için 1,5 saat izin verilir. Örneğin ayda 10 saat fazla mesai yapan işçi, ücret yerine 15 saat serbest zaman kullanmayı tercih edebilir. Seçim işçinindir; hangi yolun avantajlı olduğu kişisel duruma (ücret düzeyi, izin ihtiyacı) göre değişir.