Zam Hesaplama
Mevcut tutar ve zam yüzdesini girin, zamlı tutarı görün; ya da eski–yeni tutardan zam oranını bulun. İsterseniz enflasyonu girip zammın reel karşılığını da hesaplayın.
Nasıl hesaplanır?
Zamlı tutar: tutar × (100 + zam) ÷ 100. Örneğin 40.000 TL maaşa %35 zam gelirse yeni maaş 40.000 × 1,35 = 54.000 TL olur.
Zam oranı: (yeni − eski) ÷ eski × 100. Maaş 40.000 TL’den 52.000 TL’ye çıktıysa zam (12.000 ÷ 40.000) × 100 = %30’dur.
Reel değişim: zam yüzdesi enflasyondan düşülmez, oranlanır — (1 + zam) ÷ (1 + enflasyon) − 1. %35 zam, %32 enflasyon karşısında reelde yaklaşık %2,3 artıştır; kaba çıkarma (%3) sonucu olduğundan büyük gösterir.
Yıl içinde birden fazla zam alıyorsanız oranlar toplanmaz, ÇARPILIR: Ocak'ta %20, Temmuz'da %25 zam alan birinin yıllık toplam zammı %45 değil 1,20 × 1,25 = 1,50 yani %50'dir. İkinci zam, ilk zamla büyümüş tutarın üzerine geldiği için birleşik oran daima toplamdan büyük çıkar — yıllık enflasyonla kıyaslarken bu birleşik oranı kullanmalısınız.
Ters hesap da mümkündür: zamlı tutar belliyken zam öncesi tutarı bulmak için zamlı tutarı (1 + zam oranı)'na bölün. 54.000 TL'lik yeni maaş %35 zamla oluştuysa eski maaş 54.000 ÷ 1,35 = 40.000 TL'dir. Zamlı tutardan zam yüzdesini "geri çıkarmak" için yüzdeyi doğrudan düşmek (54.000'in %35'ini çıkarmak) yanlış sonuç verir.
Sık yapılan iki hata: zam oranını hesaplarken farkı yeni tutara bölmek (oran olduğundan küçük çıkar ve pazarlıkta aleyhinize çalışır) ve reel değişimi kaba çıkarmayla bulmak (zam − enflasyon). İkisi de sistematik olarak yanlış yöne sapar; araç her iki hesabı da doğru formülle yapar.
Sonucun kapsamı: hesap girdiğiniz tutar üzerinden orantısaldır — brüt girerseniz brüt, net girerseniz net sonuç alırsınız. Ancak brüt maaşa gelen zam, vergi dilimi ilerlemesi nedeniyle nete birebir yansımayabilir; net maaşınızın yıl içindeki seyrini görmek için brüt-net maaş aracını kullanın.
Sık Sorulan Sorular
Yüzde 30 zam gelince yeni maaş nasıl hesaplanır?
Mevcut brüt veya net tutarı 1,30 ile çarpın: 45.000 TL maaş %30 zamla 58.500 TL olur. Genel formül tutar × (100 + zam yüzdesi) ÷ 100’dür. Brüt maaşa gelen zam, vergi dilimi ilerlemesi nedeniyle nete her ay aynı oranda yansımayabilir; net karşılığı brüt-net aracıyla kontrol edin.
İki maaş arasındaki zam oranını nasıl bulurum?
Farkı ESKİ maaşa bölüp 100 ile çarpın: (yeni − eski) ÷ eski × 100. Örneğin 33.030 TL’den 42.939 TL’ye çıkan tutarın zammı %30’dur. Baz daima eski tutardır; farkı yeni tutara bölmek zam oranını olduğundan küçük gösterir ve pazarlıkta aleyhinize çalışır.
Zam enflasyonun altında kalırsa ne olur?
Satın alma gücünüz düşer — buna reel kayıp denir. Doğru hesap oranlamayla yapılır: (1 + zam) ÷ (1 + enflasyon) − 1. Örneğin %25 zam, %32 enflasyon döneminde reelde yaklaşık %5,3 kayıptır. Araç, enflasyon alanını doldurduğunuzda bu reel farkı otomatik gösterir.
Yılda iki kez zam alırsam toplam zam oranım ne olur?
Oranlar toplanmaz, çarpılır: %20 ve %25'lik iki zam toplamda %45 değil 1,20 × 1,25 = 1,50 yani %50 eder. İkinci zam, birinci zamla artmış maaşın üzerine uygulandığı için birleşik oran daima toplamdan yüksektir. Yıllık enflasyonla karşılaştırma yaparken tek tek zamları değil bu birleşik oranı esas almalısınız — aksi hâlde reel durumunuzu olduğundan kötü görürsünüz.
Zam oranım enflasyona eşitse maaşım artmış mı oluyor?
TL olarak evet, satın alma gücü olarak hayır: zam oranı enflasyona eşitse reel değişim (1 + zam) ÷ (1 + enflasyon) − 1 = 0'dır — maaşınız yalnızca eriyen değerini geri kazanmıştır. Gerçek bir iyileşme ancak zammın enflasyonun ÜZERİNDE kalan kısmıyla olur; araç bu reel farkı yüzde olarak ayrıca gösterir.
Zamlı maaştan eski maaşımı nasıl bulurum?
Zamlı tutarı (1 + zam oranı)'na bölün: 54.000 TL'ye %35 zamla ulaşıldıysa eski maaş 54.000 ÷ 1,35 = 40.000 TL'dir. Yaygın hata zamlı tutardan yüzdeyi doğrudan düşmektir — 54.000'in %35'ini çıkarmak 35.100 verir ki yanlıştır, çünkü %35 eski (daha küçük) tutarın yüzdesidir, yeninin değil.