Evlenme Ödeneği (Çeyiz Parası) Hesaplama
Aldığınız ölüm (yetim) aylığını girin; evlenmeniz hâlinde SGK’nın peşin ödeyeceği evlenme ödeneği tutarını hesaplayın.
Nasıl hesaplanır?
Anne veya babasından dolayı ölüm aylığı (yetim aylığı) alan KIZ çocuğu evlendiğinde, talep etmesi hâlinde evlenme tarihindeki aylığının 2 yıllık (24 aylık) tutarı bir defada peşin ödenir (5510 sayılı Kanun m.37).
Örnek: 15.000 TL yetim aylığı alan kişiye evlenme ödeneği olarak 15.000 × 24 = 360.000 TL ödenir. Ödenek alınan 2 yıl boyunca aylık kesilir; 2 yıl dolunca (boşanma olmasa bile) aylık yeniden bağlanmaz — hak, evlilik sürdükçe sona ermiştir.
1 Ekim 2008 öncesinde 5434 sayılı Emekli Sandığı hükümlerine tabi olanlarda bu ödeme "evlenme ikramiyesi" adıyla 12 aylık tutar üzerinden yapılır. Erkek çocuklara ve eşe evlenme ödeneği ödenmez; ödenek yalnız kız çocuğuna tanınmıştır.
İki rejim arasındaki fark somut örnekle: 20.000 TL yetim aylığı alan kişi 5510 rejiminde 20.000 × 24 = 480.000 TL, 5434 (Emekli Sandığı) rejiminde ise 20.000 × 12 = 240.000 TL alır — tam yarısı. Hangi rejime tabi olduğunuz sizin seçiminiz değildir; aylığın bağlandığı mevzuata göre belirlenir ve hesabın en kritik girdisi budur.
Sık yapılan hatalar: ödeneği "aylığın üstüne ek gelir" sanmak (gerçekte 24 aylığın PEŞİN ödemesidir — ödenek alınan 2 yıl boyunca aylık kesilir), ve 2 yıl dolunca aylığın kendiliğinden geri bağlanacağını düşünmek: evlilik sürdükçe hak sona ermiştir, aylık yeniden bağlanmaz. Ödenek, evlenme TARİHİNDEKİ aylık üzerinden hesaplanır; sonraki zamlar hesaba girmez.
Sonucu okurken: araç, girdiğiniz aylık üzerinden 24 aylık (5510) veya 12 aylık (5434) toplamı gösterir. Talep isteğe bağlıdır — ödeneği almak yerine aylığı sürdürme diye bir seçenek yoktur, çünkü evlilikle aylık zaten kesilir; ödenek, kesilen aylığın 2 yıllık karşılığının peşin verilmesidir. Başvuru evlenme tarihinden sonra SGK'ya dilekçeyle veya e-Devlet üzerinden yapılır.
Sık Sorulan Sorular
Evlenme ödeneği (çeyiz parası) kimlere ödenir?
Yalnızca ölüm aylığı almakta olan KIZ çocuklarına — evlendikleri tarihte aylık alıyor olmaları şarttır. Eş, erkek çocuk ve anne-baba bu ödenekten yararlanamaz. Başvuru, evlenme tarihinden sonra SGK’ya dilekçeyle veya e-Devlet üzerinden yapılır; ödenek evlenme tarihindeki aylık esas alınarak hesaplanır.
Evlenme ödeneği alınca aylık kesilir mi, boşanınca geri bağlanır mı?
Ödenek 24 aylık tutarın peşin ödemesi olduğu için aylık, evlenme tarihinden itibaren kesilir. Boşanma hâlinde aylığın yeniden bağlanması için 2 yıllık sürenin dolması gerekir: ödenek aldığınız 24 ay içinde boşanırsanız kalan aylar için aylık bağlanmaz, süre dolduktan sonra boşanır ve diğer şartları taşırsanız yeniden aylık talep edebilirsiniz.
Memur emeklisi (5434) yetimlerinde tutar neden farklı?
1 Ekim 2008’den önce Emekli Sandığı (5434) kapsamına girenlerde ödeme, "evlenme ikramiyesi" adıyla 12 aylık aylık tutarı üzerinden yapılır — 5510 rejimindeki 24 aylık ödeneğin yarısı. Hangi rejime tabi olduğunuz, aylığın bağlandığı mevzuata göre belirlenir; tereddütte SGK’dan yazılı bilgi isteyin.
Evlenme ödeneği başvurusu nasıl ve ne zaman yapılır?
Başvuru, evlenme tarihinden SONRA yapılır: SGK’ya dilekçeyle veya e-Devlet üzerinden talep edilir — ödeme talebe bağlıdır, kendiliğinden yatmaz. Hesaba esas alınan tutar, evlenme tarihinde almakta olduğunuz aylıktır; başvuruyu geç yapmanız tutarı değiştirmez ama ödemenin de o kadar gecikmesi demektir. Şart, evlendiğiniz tarihte ölüm aylığı almakta olmanızdır.
Ödenek hangi aylık üzerinden hesaplanır — zamlar yansır mı?
Hesap, EVLENME TARİHİNDEKİ aylık üzerinden yapılır: o günkü aylığınız neyse 24 katı (5434 rejiminde 12 katı) ödenir. Ödenek peşin ve tek seferlik olduğu için, sonraki dönemlerde aylıklara gelen zamlar bu tutara yansımaz. Örneğin evlendiğiniz ay 15.000 TL aylık alıyorsanız ödenek 360.000 TL olarak kesinleşir; ertesi ay aylıklara zam gelmesi sonucu değiştirmez.
Anneler, eşler veya erkek çocuklar da çeyiz parası alabilir mi?
Hayır — kanun evlenme ödeneğini yalnız ölüm aylığı almakta olan KIZ çocuğuna tanımıştır (5510 m.37). Eş, erkek çocuk ve anne-baba ölüm aylığı alıyor olsalar bile evlenme ödeneğinden yararlanamaz. Bu sınır sık soruluyor çünkü "çeyiz parası" adı geniş bir hak çağrışımı yapıyor — kapsam gerçekte oldukça dardır ve kanun metninde açıkça yalnız kız çocuğuyla sınırlanmıştır.