Miras Payı Hesaplama (Yasal Mirasçılar)
Vefat edenin eş, çocuk, ana-baba ve kardeş durumunu işaretleyin; kimin hangi payı alacağı Türk Medeni Kanunu zümre sistemine göre saklı paylarıyla birlikte hesaplansın.
Nasıl hesaplanır?
TMK zümre (derece) sistemi uygular: 1. zümre altsoy (çocuklar-torunlar), 2. zümre ana-baba ve onların altsoyu (kardeşler), 3. zümre büyük ana-babalar. Önceki zümrede tek mirasçı varsa sonraki zümre mirasçı OLAMAZ. Sağ kalan eş her zümreyle birlikte mirasçıdır ve payı zümreye göre değişir: altsoyla 1/4, ana-baba zümresiyle 1/2, büyük ana-baba zümresiyle 3/4, hiç zümre yoksa tamamı (m.499).
Örnek: eş + 2 çocuk → eş 1/4, her çocuk 3/8. Çocuk yoksa: eş 1/2, ana 1/4, baba 1/4; babası ölmüşse babanın 1/4'ü KENDİ altsoyuna (vefat edenin kardeşlerine) geçer, kardeş de yoksa sağ kalan anaya tamamlanır (m.496).
SAKLI PAY (m.506): vasiyetle dahi elinden alınamayacak kısım — altsoy için yasal payın 1/2'si, ana-baba için 1/4'ü, eş için 1-2. zümreyle birlikteyken yasal payının TAMAMI, diğer hâllerde 3/4'ü. ⚠️ KARDEŞİN SAKLI PAYI 2007'de kaldırıldı — hâlâ "kardeş saklı payı 1/8" yazan kaynaklar 19 yıl eskidir. DÜRÜST NOT: ölmüş çocuğun/kardeşin yerini alan torunlar (halefiyet), evlatlık, mirastan feragat/yoksunluk gibi durumlar bu hesabın kapsamı dışındadır — karmaşık dosyada avukata danışın.
Sık Sorulan Sorular
Eş ve çocuklar mirası nasıl paylaşır?
Sağ kalan eş mirasın 1/4'ünü alır; kalan 3/4 çocuklar arasında EŞİT bölüşülür — cinsiyet ve yaş fark yaratmaz, evlilik içi/dışı (soybağı kurulmuş) tüm çocuklar eşittir. Ölmüş bir çocuğun payı kendi çocuklarına (torunlara) geçer. Örneğin eş + 3 çocukta her çocuk 1/4 alır; eş yoksa çocuklar tamamını eşit bölüşür. Edinilmiş mallara katılma rejiminden doğan alacak (malların yarısı) miras payından AYRIDIR ve önce o ayrılır — sık karıştırılan noktadır.
Çocuk yoksa miras kime kalır?
İkinci zümreye geçilir: eş 1/2 alır, kalan 1/2 ana-babaya yarı yarıya gider. Ana-babadan ölmüş olanın payı kendi altsoyuna — yani vefat edenin kardeşlerine — kalır; o tarafta kimse yoksa pay sağ kalan tarafa tamamlanır. Ana-baba ve kardeş de yoksa üçüncü zümre (büyük ana-babalar ve altsoyları — amca, hala, dayı, teyze) devreye girer ve eşin payı 3/4'e çıkar. Hiç zümre mirasçısı yoksa miras tamamen eşe; eş de yoksa Devlete kalır.
Saklı pay nedir, vasiyetle mirasçı mirastan çıkarılabilir mi?
Saklı pay, mirasbırakanın vasiyet veya bağışla dahi dokunamayacağı asgari paydır: altsoyun saklı payı yasal payının yarısı, ana-babanın 1/4'ü, eşin ise 1-2. zümreyle birlikteyken tamamı, diğer hâllerde 3/4'üdür. Kardeşin saklı payı 2007'den beri YOKTUR — kardeşe hiç pay bırakmamak mümkündür. Saklı payı ihlal eden tasarruflara karşı mirasçı TENKİS davası açabilir. Mirasçılıktan tam çıkarma (ıskat) ancak kanundaki ağır sebeplerle (m.510) olur.