Kâr Marjı Hesaplama
Maliyet ve satış fiyatını girin, kâr tutarı ile marjı görün; ya da maliyet + hedef kâr oranından satış fiyatını hesaplayın.
Nasıl hesaplanır?
İki farklı "kâr yüzdesi" vardır ve karıştırılması pahalıya patlar. KÂR MARJI satış fiyatına oranlanır: (satış − maliyet) ÷ satış × 100. MARKUP (maliyet üzeri kâr) maliyete oranlanır: (satış − maliyet) ÷ maliyet × 100.
Örnek: 600 TL’ye alıp 1.000 TL’ye satıyorsanız kâr 400 TL; marj %40 ama markup %66,7’dir. "Yüzde 40 kârla satıyorum" diyen iki esnaf, farklı şeyleri kastediyor olabilir.
Hedef marjdan satış fiyatı: satış = maliyet ÷ (1 − marj). %40 marj istiyorsanız 600 TL maliyetli ürünü 600 ÷ 0,60 = 1.000 TL’ye satmalısınız — maliyeti 1,40 ile çarpmak (markup mantığı) sizi 840 TL’ye götürür ve marjınız %28,6’da kalır. KDV’li satışta marjı KDV hariç tutarlar üzerinden hesaplayın.
İki ölçü arasında çevrim de yapılabilir: markup = marj ÷ (1 − marj), marj = markup ÷ (1 + markup). Örneğin %40 marj, %66,7 markup'a; %50 markup, %33,3 marja karşılık gelir. Marj hiçbir zaman %100'e ulaşamaz (bunun için maliyetin sıfır olması gerekir), markup ise sınırsız büyüyebilir — maliyetin iki katına satış %100 markup ama %50 marj demektir.
Uç durumları da doğru okuyun: satış fiyatı maliyetin altına inerse kâr negatifleşir ve marj eksi çıkar — 500 TL'ye alınıp 450 TL'ye satılan üründe kâr −50 TL, marj −%11,1'dir. Araç zararına satışı da aynı formülle gösterir; kampanya ve stok eritme fiyatlamasında bu eksi marjı görerek karar vermek, "cirodan kâr çıkar" yanılgısını önler.
Sonuç, yalnız girdiğiniz maliyeti görür: kargo, pazaryeri komisyonu, ambalaj gibi kalemleri maliyete eklemezseniz hesaplanan marj gerçekte olduğundan yüksek çıkar. Ürün başına tüm değişken giderleri maliyet satırına dahil etmek, özellikle e-ticarette "kâğıt üzerinde kârlı, kasada zararda" durumunu engelleyen en basit disiplindir.
Sık Sorulan Sorular
Kâr marjı nasıl hesaplanır?
Kârı satış fiyatına bölün: (satış − maliyet) ÷ satış × 100. 800 TL maliyetli ürünü 1.200 TL’ye satarsanız kâr 400 TL, marj 400 ÷ 1.200 = %33,3’tür. Aynı kârın maliyete oranı (markup) ise %50’dir. Muhasebe ve finansal raporlamada "brüt kâr marjı" daima satışa oranlanan bu ilk değerdir.
Hedeflediğim kâr oranı için satış fiyatını nasıl belirlerim?
Marj hedefiyse maliyeti (1 − marj)’a bölün: %25 marj için maliyet ÷ 0,75. Markup hedefiyse maliyeti (1 + markup) ile çarpın: %25 markup için maliyet × 1,25. İkisi aynı fiyatı VERMEZ: 1.000 TL maliyette %25 marj 1.333 TL, %25 markup 1.250 TL eder. Araç iki yöntemi de ayrı gösterir; fiyat listesi kurarken hangisini kullandığınızı netleştirin.
KDV kâr marjını etkiler mi?
KDV sizin paranız değildir — tahsil edip devlete ödersiniz; bu yüzden marj daima KDV HARİÇ tutarlarla hesaplanır. 1.200 TL + %20 KDV = 1.440 TL etiketli ürünün marj hesabında satış 1.200 TL alınır. Alışta ödediğiniz KDV’yi de indirdiğiniz için maliyet de KDV hariç yazılır. Etiket fiyatından marj hesaplamak kârınızı olduğundan yüksek gösterir ve fiyatlamayı bozar.
Markup ile marj arasında nasıl çevrim yapılır?
Formüller: markup = marj ÷ (1 − marj) ve marj = markup ÷ (1 + markup). Örnekler: %25 marj = %33,3 markup; %50 markup = %33,3 marj; %40 marj = %66,7 markup. Tedarikçiniz markup, muhasebeciniz marj konuşuyorsa aynı ürün için iki farklı yüzde duyarsınız — ikisi de doğrudur, sadece payda farklıdır (biri maliyet, diğeri satış).
Kâr marjı yüzde 100'ü geçebilir mi?
Hayır — marj kârın SATIŞA oranı olduğu için ancak maliyet sıfırsa %100'e ulaşır; gerçek ticarette daima altında kalır. %100'ü geçebilen ölçü markup'tır: 100 TL'ye alıp 300 TL'ye satmak %200 markup ama %66,7 marjdır. "Yüzde 150 kârla satıyorum" diyen biri kesinlikle markup'tan söz ediyordur.
Zararına satışta marj nasıl görünür?
Negatif çıkar: 500 TL maliyetli ürünü 450 TL'ye satarsanız kâr −50 TL, marj −50 ÷ 450 = −%11,1 olur. Stok eritme veya kampanya döneminde bilinçli eksi marj kabul edilebilir; tehlikeli olan, kargo ve komisyon gibi giderler maliyete yazılmadığı için marjın pozitif GÖRÜNDÜĞÜ ama gerçekte eksi olduğu durumdur.
Kargo ve pazaryeri komisyonu marj hesabına dahil mi?
Araç yalnız girdiğiniz maliyet ve satış rakamlarını kullanır — komisyon, kargo, ambalaj gibi ürün başına değişken giderleri maliyet tarafına siz eklemelisiniz. Örneğin 600 TL alış + 100 TL komisyon-kargo ile 1.000 TL'ye satışta gerçek marj %40 değil (1.000 − 700) ÷ 1.000 = %30'dur. E-ticarette fiyat kırarken bu farkı görmemek en yaygın zarar kaynağıdır.